Standardy ochrony małoletnich

Poniższe Standardy Ochrony Małoletnich wprowadzone zostały w żłobku oraz w przedszkolu pn. Ogrody Montessori (z siedzibą w Poznaniu (60-182 Poznań, przy ul. Perzyckiej 11) – zwane dalej łącznie: „placówką” na podstawie art. 22 b oraz 22c ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (Dz. U. z 2023 r. poz. 1304 z późn. zm.) wprowadzonymi przez art. 7 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2023.1606)

Część I

Zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnim a personelem placówki oraz małoletnimi względem siebie, w tym w szczególności zasady uwzględniające sytuację dzieci niepełnosprawnych oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz określenie zachowań niedozwolonych wobec małoletnich

Nadrzędną zasadą obowiązującą w żłobku i przedszkolu Ogrody Montessori jest dobro i bezpieczeństwo małoletniego, w tym w szczególności równe traktowanie, bez cech dyskryminacji w stosunku do dzieci niepełnosprawnych oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Zgodnie ze zdaniem poprzedzającym w żłobku i przedszkolu Ogrody Montessori nie stosuje się i nie zezwala na żadne działania przemocowe (zarówno dotyczące przemocy fizycznej, jak i psychicznej) dzieci wobec siebie, jak i dorosłych względem małoletnich.

W tym w szczególności niedozwolone względem małoletnich są działania ze strony dorosłych narażające dziecko na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, działania mające na celu dyskryminowanie dziecka z uwagi na płeć, wyznanie, pochodzenie czy sytuację ekonomiczną rodziny dziecka, czy też wszelkie działania mające na celu karanie dziecka, jego izolację od grupy rówieśniczej czy okazywanie mu braku szacunku, a także naruszające godność dziecka, nietykalność cielesną lub wolność, powodujące szkody na zdrowiu fizycznym lub psychicznym dziecka, wywołujące cierpienia lub krzywdy moralne, ograniczające lub pozbawiające dziecko dostępu do usług lub świadczeń realizowanych przez placówkę, istotnie naruszające jego prywatność lub wzbudzające u niego poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia.

Niedozwolone jest także stawianie dziecku wymagań lub przedstawianie treści nieadekwatnych do jego wieku lub sytuacji oraz ujawnianie jakichkolwiek informacji o dziecku osobom nieuprawnionym, w tym innym dzieciom i innym rodzicom, dotyczących wszystkich wrażliwych obszarów funkcjonowania dziecka, w szczególności: jego sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, ekonomicznej, prawnej czy wizerunku.

Zabronione w Ogrodach Montessori jest demoralizowanie dzieci, m.in. stosowanie w ich obecności wulgaryzmów, a także przekraczanie nietykalności fizycznej dziecka lub jego seksualności, dotykanie dziecka w sposób mogący być zinterpretowany przez niego lub innych jako niewłaściwy lub nieprzyzwoity.

Część II i III

Zasady i procedury podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego w placówce, procedury i osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego, zawiadamianie sądu opiekuńczego, osoby odpowiedzialne za wszczynanie procedury „Niebieskiej Karty”

W żłobku i w przedszkolu Ogrody Montessori podejmuje się niezwłocznie wszelkie konieczne kroki w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka będącego wychowankiem placówki lub wejścia przez pracownika placówki w posiadanie informacji o podejrzeniu krzywdzenia ww. małoletniego.
Pracownicy ww. placówki Ogrody Montessori przywiązują szczególną wagę do działań lub zaniechań względem pozostającego pod ich opieką małoletniego, które mogą spełniać przesłanki do zakwalifikowania ich jako przemoc domowa (zgodnie z postanowieniami ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej). Przez przemoc domową rozumiemy jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej.W tym celu pracownicy placówki zwracają szczególną uwagę na symptomy mogące świadczyć o tym, że w środowisku domowym małoletniego dochodzi do wykorzystywania przewagi fizycznej, psychicznej lub ekonomicznej, narażania małoletniego na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia oraz naruszania godności, wolności i nietykalności cielesnej. Pracownicy placówki mają za zadanie chronić także małoletniego będącego świadkiem przemocy w jego środowisku domowym.
W przypadku podejrzenia, że małoletni pozostający pod opieką placówki doświadcza przemocy w środowisku domowym lub jest jej świadkiem, pracownik placówki jest zobligowany do powiadomienia o swoim podejrzeniu Policji, sądu opiekuńczego lub przystąpienia do wszczęcia procedury „Niebieskiej Karty”, a także do udzielenia niezbędnego wsparcia krzywdzonemu małoletniemu, w tym pomocy fizycznej i emocjonalnej.
W przypadku podejrzenia, że małoletni pozostający pod opieką placówki doświadcza przemocy w środowisku domowym, pracownik placówki zobligowany jest do przeprowadzenia rozmowy z ww. małoletnim (o ile rozwój psychofizyczny dziecka pozwala mu na komunikowanie się), mającej na celu uzyskanie odpowiedzi na pytania, w szczególności: czy dziecko jest bite, w jaki sposób, kto stosuje przemoc, czy dziecko jest zastraszane, czy naruszana jest wolność dziecka, w tym czy naruszana jest sfera seksualna dziecka.Z każdego wywiadu przeprowadzonego z dzieckiem lub z osobą zawiadamiającą o podejrzeniu krzywdzenia dziecka w jego środowisku domowym powinna być sporządzana szczegółowa notatka.W miarę możliwości, jeżeli w ocenie pracownika placówki rozmowa z rodzicem dziecka krzywdzonego może być pomocna (rodzic współpracuje), powinno zostać zorganizowane spotkanie wspierające, mające na celu zaprzestanie krzywdzenia dziecka oraz omówienie problemów zauważonych przez pracownika.
Z uwagi na fakt, że do żłobka i przedszkola Ogrody Montessori uczęszczają najmłodsi małoletni, którzy w większości przypadków nie są w stanie sami zakomunikować o doznawanej krzywdzie ze strony osób dorosłych, pracownicy placówki zwracają szczególną uwagę na widoczne ślady przemocy fizycznej stosowanej względem dziecka, np. uszkodzenia ciała, siniaki, zadrapania, oparzenia, a także ślady zaniedbania, np. w zakresie higieny osobistej oraz powtarzającą się obawę przed powrotem do domu po pobycie w placówce.W przypadku gdy dziecko jest w stanie się komunikować, pracownik żłobka lub przedszkola Ogrody Montessori powinien stworzyć warunki do rozmowy z nim, jeżeli zachodzi przypuszczenie, że dziecku dzieje się krzywda. W tym celu kadra powinna w szczególności zadbać o ciche i przyjemne miejsce do odbycia rozmowy bez obecności osób trzecich. Zaleca się, aby w bliskiej odległości dziecka znalazły się czyste kartki oraz kredki lub flamastry.
Zachęcenie do rysowania czasami rozpoczyna proces ujawniania przemocy, ponieważ u niektórych dzieci zmniejsza napięcie. Rozmowa z dzieckiem powinna przebiegać w atmosferze życzliwości, bezpieczeństwa i uważnienia jego emocji. Za stworzenie takich warunków rozmowy odpowiedzialny jest dorosły.

Na etapie ujawniania przemocy przez dziecko swojemu nauczycielowi lub opiekunowi nie są potrzebne dowody potwierdzające jego słowa. Ważnym elementem jest zauważenie i znormalizowanie emocji doświadczanych przez dziecko oraz pozwolenie mu na ich wyrażenie bez oceniania. Dla zwiększenia poczucia bezpieczeństwa ważne jest przedstawienie głównego celu rozmowy – ochrony przed dalszym krzywdzeniem.

Pomocne będzie także omówienie lęków dziecka związanych z ujawnieniem przemocy oraz wprowadzenie go w dalsze etapy procedury – czego może się spodziewać i co będzie się działo dalej (informacje należy przekazywać adekwatnie do wieku dziecka). Należy poinformować dziecko o konieczności przeprowadzenia rozmowy z rodzicem niestosującym przemocy oraz o celu tej rozmowy. Z dziecka powinno zostać zdjęte poczucie odpowiedzialności za przemoc w jego rodzinie oraz za fakt jej ujawnienia.

Wskazówki jak nie rozmawiać? / Czego nie mówić?
- Oczekiwać dowodów przemocy (np. „A jakie masz dowody na potwierdzenie swoich słów?”).
- Obiecywać coś, co nie jest w naszej mocy i na co nie mamy do końca wpływu (np. „Obiecuję ci, że już nikt cię więcej nie skrzywdzi, że tato już nigdy cię nie uderzy”; „Ja załatwię tę trudną sprawę i już będzie tylko dobrze”).
- Zadawać pytania o przyczyny przemocy (np. „Dlaczego tata cię uderzył?”). Uwaga! Pytanie o przyczyny jest czymś innym niż pytanie o okoliczności aktu przemocy (kiedy, w jakiej formie, w jakim kontekście sytuacyjnym itd.).
- Bagatelizować i minimalizować ujawniony przez dziecko akt przemocy oraz usprawiedliwiać sprawcę (np. „Mówisz, że tata tylko raz dał ci lanie i to się nigdy więcej nie powtórzyło, może naprawdę miał dużo na głowie i nerwy mu puściły, inne dzieci mają gorzej”).
Wskazówki jak rozmawiać? / Co mówić?
- Wskazać nasz cel nadrzędny – dobro dziecka (np. „Moim zadaniem będzie teraz zrobienie wszystkiego, co w mojej mocy, abyś był bezpieczny. Wszystko, co teraz będzie się działo, będzie do tego zmierzało”).
- Przede wszystkim aktywnie słuchać, dawać komunikaty werbalne i niewerbalne wskazujące na zaangażowanie, umożliwić ujawnienie emocji bez ich oceniania, z próbą normalizowania odczuć (np. „Słyszę, że jest ci trudno mówić o sytuacjach, których doświadczyłeś od rodzica”; „Smutek, żal, złość czy nawet nienawiść są emocjami, które mogą pojawiać się, gdy doświadczymy takich rzeczy. Będę tu z tobą, potowarzyszę ci, gdy doświadczasz tych wszystkich stanów”).
- Nazwać doświadczenia dziecka przemocą i odbarczyć je z poczucia winy (np. „Szarpanie za włosy i popychanie są przemocą. Ty nie odpowiadasz za przemoc, to nie twoja wina, że twój rodzic zastosował przemoc wobec ciebie. Osobą odpowiedzialną za stosowanie przemocy jest ta, która tę przemoc wybiera”).
- Zapewnić zachowanie w tajemnicy tego, co dziecko nam ujawniło.
Naczelną zasadą jest, że w każdym przypadku podejrzenia wystąpienia przemocy domowej lub zagrożenia jej wystąpieniem należy wszcząć procedurę „Niebieskie Karty”, a w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa (np. znęcania się, spowodowania lekkiego, średniego lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, narażenia człowieka na niebezpieczeństwo lub seksualnego wykorzystania małoletniego) należy zawiadomić Policję zgodnie z art. 12 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej oraz art. 304 Kodeksu postępowania karnego. Powiadomienie Policji w ww. sytuacji jest obowiązkiem pracownika żłobka i przedszkola Ogrody Montessori.
Pracownik placówki powinien zawiadomić sąd opiekuńczy o sprawie dziecka, którego dobro jest zagrożone, zwłaszcza z uwagi na bycie świadkiem przemocy domowej i konfliktów rodzinnych, występujący alkoholizm rodziców, brak zainteresowania dzieckiem ze strony rodziców oraz jego zaniedbywanie, nieleczone choroby przewlekłe dziecka lub występowanie poważnych trudności wychowawczych. W ww. sytuacji zawiadomienie sądu opiekuńczego jest niezbędne niezależnie od tego, czy dobro dziecka jest zagrożone z przyczyn zawinionych, czy niezależnych od rodziców.
W przypadku uzasadnionego podejrzenia stosowania przemocy domowej lub zgłoszenia dokonanego przez świadka przemocy domowej pracownik placówki oświatowej zobowiązany jest do wszczęcia procedury „Niebieskie Karty” poprzez wypełnienie formularza „Niebieska Karta – A” (zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz. U. poz. 1870)).Jeżeli istnieje podejrzenie stosowania przemocy domowej wobec małoletniego, działania w ramach procedury „Niebieskie Karty” pracownik placówki powinien przeprowadzić w obecności rodzica, opiekuna prawnego lub faktycznego małoletniego. Natomiast jeżeli istnieje podejrzenie, że osobami stosującymi przemoc domową wobec małoletniego są rodzice, opiekunowie prawni lub faktyczni, działania w ramach procedury przeprowadza się w obecności innej pełnoletniej osoby najbliższej małoletniemu.

Część IV

Zasady przeglądu i aktualizacji Standardów Ochrony Małoletnich

Osoba prowadząca żłobek i przedszkole Ogrody Montessori powinna przeprowadzać przegląd i ewentualną aktualizację Standardów Ochrony Małoletnich przynajmniej raz w ciągu roku kalendarzowego.
Osoba prowadząca żłobek i przedszkole Ogrody Montessori, dokonując aktualizacji Standardów Ochrony Małoletnich, powinna brać pod uwagę przede wszystkim nowelizacje przepisów prawnych, a także – w miarę możliwości – wskazówki pochodzące od pracowników placówki oraz rodziców dzieci uczęszczających do placówki. Powinna również kierować się zasadą równości wszystkich dzieci, w tym w szczególności uwzględniać sytuację dzieci z niepełnosprawnościami oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Część V

Zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu placówki do stosowania Standardów Ochrony Małoletnich, zasady przygotowana personelu placówki do stosowania standardów oraz sposób dokumentowania tej czynności

Osoba prowadząca żłobek i przedszkole Ogrody Montessori jest odpowiedzialna za przygotowanie personelu placówki do stosowania Standardów Ochrony Małoletnich, jednakże w jej imieniu może działać pełnomocnik będący radcą prawnym, posiadającym niezbędną wiedzę z zakresu Standardów Ochrony Małoletnich.
Osoba prowadząca żłobek i przedszkole Ogrody Montessori lub osoba przez nią upoważniona przeprowadza szkolenie z zasad stosowania Standardów Ochrony Małoletnich lub zleca jego przeprowadzenie kompetentnej osobie trzeciej, nie rzadziej niż raz na 2 lata oraz każdorazowo w przypadku zatrudnienia w placówce nowego pracownika.Szkolenie obejmuje m.in. zapoznanie pracowników placówki z regulacjami prawnymi oraz możliwościami interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego.Po przeprowadzeniu szkolenia, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, sporządza się protokół, który podpisują wszyscy pracownicy placówki biorący udział w szkoleniu.

Część VI

Zasady i sposób udostępniania rodzicom albo opiekunom prawnym lub faktycznym Standardów Ochrony Małoletnich do zaznajomienia się z nimi i ich stosowania

Osoba prowadząca żłobek i przedszkole Ogrody Montessori ma obowiązek udostępnić rodzicom oraz opiekunom prawnym lub faktycznym Standardy Ochrony Małoletnich obowiązujące w żłobku i przedszkolu Ogrody Montessori.
Standardy Ochrony Małoletnich udostępnia się ww. osobom poprzez poinformowanie ich o obowiązujących standardach na początku każdego roku szkolnego (np. podczas zebrania). Ponadto standardy powinny być dostępne dla wszystkich zainteresowanych w miejscu łatwo dostępnym (np. na tablicy ogłoszeń w żłobku i przedszkolu) oraz na stronie internetowej placówki. Na wniosek osoby zainteresowanej standardy powinny zostać przesłane drogą elektroniczną.

Część VII

Osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu i udzielenie mu wsparcia

Każda osoba zatrudniona w żłobku i przedszkolu Ogrody Montessori jest uprawniona i odpowiedzialna za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu oraz za udzielenie mu wsparcia. Osoba przyjmująca zgłoszenie zobowiązana jest powiadomić o nim osobę prowadzącą żłobek i przedszkole Ogrody Montessori lub swojego bezpośredniego przełożonego.

Każda osoba zatrudniona w żłobku i przedszkolu, która zaobserwowała u dziecka pozostającego pod opieką placówki niepokojące zachowania lub specyficzne obrażenia mogące świadczyć o jego krzywdzeniu, jest zobowiązana powiadomić o tym osobę prowadzącą żłobek i przedszkole lub swojego bezpośredniego przełożonego.

Każda osoba zatrudniona w żłobku i przedszkolu powinna szczególnie uważnie obserwować niepokojące zachowania występujące u dzieci z niepełnosprawnościami lub ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, które mogą mieć większy problem z zakomunikowaniem doznawanej krzywdy.

Część VIII

Sposób dokumentowania i zasady przechowywania ujawnionych lub zgłoszonych incydentów lub zdarzeń zagrażających dobru małoletniego

Osoba prowadząca żłobek i przedszkole Ogrody Montessori ma obowiązek dokumentowania i przechowywania dokumentacji dotyczącej ujawnionych lub zgłoszonych incydentów albo zdarzeń zagrażających dobru małoletniego. Dokumentacja powinna być przechowywana w sposób uniemożliwiający dostęp do niej osobom postronnym.

Część IX

Wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, a w szczególności zachowania niedozwolone, zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci Internet, procedury ochrony dzieci przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w sieci Internet oraz utrwalonymi w innej formie

W placówce Ogrody Montessori obowiązuje zasada równości wszystkich małoletnich, w szczególności bez względu na płeć, pochodzenie, wyznanie i sytuację ekonomiczną ich rodziny. Zabrania się w szczególności wszelkiej przemocy w kontaktach pomiędzy małoletnimi, w tym również wykluczania z grupy i wyśmiewania.

Na terenie żłobka i przedszkola Ogrody Montessori pomiędzy małoletnimi zabronione są w szczególności następujące zachowania:

Wszelkie przejawy przemocy fizycznej i seksualnej, tj. bicie, popychanie, szarpanie, przypalanie, szturchanie, kopanie itp., niszczenie przedmiotów należących do małoletniego, przymuszanie do czynności o charakterze seksualnym oraz zmuszanie do innych zachowań wbrew woli małoletniego.
Wszelkie przejawy przemocy psychicznej, tj. wyśmiewanie, poniżanie i ubliżanie (zarówno w formie kontaktu bezpośredniego, jak i pośredniego), grożenie, zastraszanie, szantażowanie, izolowanie i wykluczanie z grupy.
Każde inne działania naruszające prawa małoletniego lub jego dobra osobiste, w szczególności narażające tę osobę na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia, naruszające jego godność, nietykalność cielesną lub wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na jego zdrowiu fizycznym lub psychicznym oraz wywołujące u niego cierpienie lub krzywdę.

W żłobku i przedszkolu Ogrody Montessori małoletni nie korzystają samodzielnie z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci Internet oraz takie urządzenia nie są im udostępniane w żadnej formie, co pozwala chronić małoletnich przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w sieci Internet.

Ponadto pracownicy Ogrodów Montessori nie korzystają z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci Internet w salach pobytu małoletnich. W placówkach Ogrody Montessori obowiązuje zasada nieużywania przez pracowników urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci Internet w obecności małoletnich.

Część X

Zasady ustalania planu wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdzenia

Osoba prowadząca żłobek i przedszkole Ogrody Montessori ustala zasady planu wsparcia małoletniego po ujawnieniu jego krzywdzenia. Opracowanie planu powinno odbywać się z udziałem rodzica małoletniego, o ile nie jest on podejrzany o krzywdzenie ww. małoletniego.
Plan, o którym mowa w ust. 1 powyżej, powinien przedstawiać w szczególności opis dokonanych ustaleń, relację osoby dokonującej zgłoszenia oraz propozycje działań mających na celu pomoc małoletniemu wraz z informacją o ewentualnych działaniach polegających na poinformowaniu o zdarzeniu instytucji pomocy rodzinie.

Niniejsze Standardy Ochrony Małoletnich przyjęto i wprowadzono do stosowania w żłobku i przedszkolu Ogrody Montessori w dniu 07.06.2024 r.

Aktualizacja: 11.07.2025 r.
Aktualizacja: 17.07.2026 r.